Najnowsze wpisy

Atlas ryb
CIOSA (Peleus cultratus)

Kształt ciała karykaturalnie przystosowany do przypowierzchniowego trybu życia; z powodu płaskiego grzbietu i silnie wygiętej linii brzucha kojarzy się z tasakiem. Drugą cechę charakterystyczną stanowi falista linia boczna. Dorasta do kilkudziesięciu centymetrów. W Polsce spotykana rzadko (głównie w przy ujściowym odcinku Wisły).

Ochrona:
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową, z wyjątkiem występującej w wodach Zalewu Wiślanego.

Rodzina: karpiowate
Atlas ryb
CIERNIK (Gasterosteus aculeatus)

Rybka mała (do 8 cm), o ciele wrzecionowatym, silnie spłaszczonym bocznie, mocno przewężonym trzonie ogonowym. Wachlarzykowate płetwy piersiowe i ogonowa, na grzbiecie trzy ostre kolce, odchylone do tyłu, w podobne są przekształcone płetwy brzuszne. Spotkać można we wszelkich wodach, zwłaszcza spokojnych i zarośniętych, nawet w kałużach pozostałych po wylewach. Ma ciekawe obyczaje życiowe, zwłaszcza związane z tarłem i opieką nad wylęgiem. Bez znaczenia wędkarskiego, choć czasami ratuje niefortunnych zawodników od wyniku całkiem zerowego. Pociecha bywa bolesna, jeśli chwytając go w rękę nie zachowa się ostrożności (kolce).

Rodzina: cierniowate
Atlas ryb
CERTA (Vimba vimba)

Ciało srebrzyście ubarwione, płetwy szaro-niebieskie, jedynie na okres tarła parzyste przybierają kolor pomarańczowy. Krawędź brzucha uformowana w ostry kil. Pyszczek charakterystyczny, typowy dolny. Certa dorasta do 2 kg, przy 0,5 m długości. Przeciętnie łowi się egzemplarze mierzące do 30 cm. Wyglądem przypomina świnkę, która jednak dolne płetwy ma czerwone, ogonową czerwonawą, brzuch zaś w przekroju zaokrąglony, bez kila. Najwyraźniej różnią się pyszczkiem: wargi świnki są chrząstkowate, widziane z dołu mają zarys prostokątny; certy – zaokrąglone, raczej ryjkowate (jak leszczowe). Żywi się głównie bezkręgowcami wodnymi.

Gdzie:
Naturalnym miejscem występowania certy są przybrzeżne, wysłodzone wody morskie. Na tarło udaje się w górę rzek. Wskutek ich poprzegradzania i miejscowego zanieczyszczenia trasy wędrówek zostały poprzecinane. Spowodowało to wytworzenie się stad osiadłych, wędrujących na tarło tylko tak wysoko, jak warunki pozwalają. Jedna z takich populacji żyje w Zalewie Rożnowskim; tarło odbywa w górnych biegach Dunajca i Popradu. Ogólnie wybiera rzeki bystre, zwłaszcza zaś odcinki o dnie twardym, także kamienistym. W porach chłodnych trzyma się wody głębszej, w lecie pojawia się również w płyciznach.

Kiedy:
Żeruje cały rok. Sezon najlepszy przypada na przełom lata i jesieni, po czym – w październiku i listopadzie – następuje okres najsłabszych brań. Dzienny rytm aktywności jest różny w różnych wodach, ale w każdej powtarza się z dużą regularnością.

Na co:
Czerwone i białe robaczki, kawałki rosówek, ochotki, inne larwy wodne, ciasta, kasze, ziarna, bułka, białko z jajek na twardo, ziemniaki i glony.

Jak:
Przepływanka z prowadzeniem przynęty po dnie lub tuż nad nim, późną jesienią także gruntówki. Zacinać trzeba natychmiast, nawet jeśli zachodzi podejrzenie, że sygnał pochodzi od trącenia przeszkody dennej.

Ochrona:
Wymiar ochronny: 30 cm
Okres ochronny:
a) w rzece Wiśle od zapory we Włocławku do jej ujścia od 1 września do 30 listopada,
b) w rzece Wiśle powyżej zapory we Włocławku i w pozostałych wodach od 1 stycznia do 30 czerwca.

Rodzina: karpiowate
Atlas ryb
BRZANKA (Barbus petenyi)

Znana też pod regionalnymi nazwami góralka, kamieniarka. Wyglądem i upodobaniami pokarmowymi przypomina brzanę, dorasta znacznie mniejszych rozmiarów – do 25 cm. Występuje w rzekach górskich, zwłaszcza w karpackich dopływach Wisły. Bierze na przynęty te same co brzana, wcześniej od niej kończy sezon: we wrześniu trafia na wędkę już rzadko.

Rodzina: karpiowate
Atlas ryb
BRZANA (Barbus barbus)

Budowa ciała wybitnie przystosowana do dennego trybu życia: płaski brzuch, ułatwiający przywieranie do dna, wybitnie dolny pysk, otoczony czterema wąsikami. Barwa grzbietu oliwkowa, boków – złotawa. Przednia krawędź wciętej płetwy grzbietowej zgrubiała i piłkowana, jak u karpia. Dorasta do przeszło 6 kg przy ponad 80 cm długości, najczęściej łowi się sztuki do 60 cm. Wyglądem bardzo do niej zbliżona jest brzanka, która jednak ma płetwę grzbietową niższą i nie wciętą o przedniej krawędzi gładkiej. Najczytelniejszą cechę rozpoznawczą stanowi płetwa odbytowa: u brzany prosta i oddalona od ogonowej; u brzanki – zaokrąglona, ułożona wzdłuż tułowia sięga nasady płetwy ogonowej. Żywi się bezkręgowcami wygrzebywanymi z dna, ściąganymi z kamieni, które brzana potrafi czasem obracać, by dostać się do powierzchni dolnej, obfitującej w pożywienie.

Gdzie:
Środkowe i wyższe, lecz nie wyraźnie górskie biegi większych rzek o wodzie wartkiej, czystej, niezbyt zimnej, dnie piaszczysto-żwirowatym lub kamienistym, w którym szuka uskoków i zagłębień. Za dnia trzyma się silnego nurtu, dołów pod jazami, wartkich skrajów zatok, okolic dopływów. W czystej wodzie widać przesuwające się przy dnie ryby, bądź ich cienie, bądź zółtawe rozbłyski towarzyszące obracaniu się ryb na boki podczas zbierania pokarmu. Pod wieczór ściągają w miejsca spokojniejsze; niekiedy wyskakują nad wodę z charakterystycznym furkotem.

Kiedy:
Najlepszym okresem jest późne lato i jesień, do końca października. Bierze jednak też wcześniej, od marca. Na ogół wcześnie rano i wieczorem, jedynie przy zmętnieniu wody – cały dzień. W zimie żeruje słabo, ale daje się łowić spod lodu.

Na co:
Podczas wiosennych przyborów wszelkie dżdżownice, latem, w wodzie czystej – larwy wodne (zwłaszcza coraz rzadsze widelnice), białe robaczki, pijawki, bardzo małe żywce (zwłaszcza głowacze i kiełbie), martwe rybki lub fileciki. Typową przynętą brzanową jest ser; szczególną skuteczność wykazuje tzw. serek cielęcy, czyli ścięte mleko, uzyskiwane w rzeźniach z żołądków młodych cieląt, wydzielające bardzo mocny, ostry zapach. Konopie, kasza kukurydziana, groch, ciasta, kiełbasa. Błystki, zwłaszcza obrotowe, sztuczne muszki – nimfy.

Jak:
Podstawowa zasada – przynęta musi się przesuwać po dnie lub na nim spoczywać. Na średnich głębokościach gruntówka z przynętami niewielkimi, w nurcie głębokim i wartkim – zestaw mocniej obciążony i przynęty duże. W metodzie angielskiej oznacza to odpowiednio zestaw lekki ze spławikiem typu Avon (haczyk nr 12 lub zbliżony) i najcięższy, ze spławikiem Balsa (haczyk nr 8 lub zbliżony). Na wszelkich głębokościach oraz w dołach wymytych za przeszkodami doskonale sprawdza się przystawka z ciężarkiem toczącym się po dnie. W większych rzekach o równym korycie można łowić na nimfy z drewienkiem tyrolskim.
Zacięcie musi być dość mocne. Brzana jest niezwykle silna, a walkę dodatkowo utrudnia nurt. Ponadto może się zdarzyć tarcie przyponem o piłkowaną krawędź płetwy grzbietowej, co zagraża osłabieniem żyłki. Ikra brzany jest trująca.

Ochrona:
Wymiar ochronny: 40 cm
Okres ochronny: od 1 stycznia do 30 czerwca,
Limit dzienny: 3 sztuki,
Tarło: od maja do czerwca.

Rodzina: karpiowate
Aspius aspius
Atlas ryb
BOLEŃ (Aspius aspius)

Budowa świetnego pływaka: tułów mocny, płetwy dobrze rozwinięte, ogonowa duża, głęboko wcięta. Barwa grzbietu stalowo-srebrzysta, boków – jaśniejsza. Znamiennym szczegółem jest hakowate podgięcie dolnej szczęki. Pomaga ono mniejsze egzemplarze odróżnić od uklei, z którą bywają mylone z powodu zbliżonej sylwetki, przystosowanej do przypowierzchniowego trybu życia. Innym elementem różniącym są łuski: u bolenia drobniejsze (65 do 70 wzdłuż linii bocznej) i mocno osadzone, u uklei większe (42 do 52), łatwo wypadające. Dorasta do przeszło 8 kg i prawie 1 m długości; najczęściej łowi się sztuki do 4 kg i ok. 70 cm. Od 3 roku życia prowadzi drapieżniczy tryb życia. Stanowi pod tym względem wyjątek wśród karpiowatych: jako przedstawiciel tej rodziny nie ma zębów szczękowych, posługuje się gardłowymi, co różni go od reszty drapieżników. Głównym celem jego polowań są ukleje. Zbiera też pokarm opadający na powierzchnię wody, zwłaszcza owady.


Gdzie:
Większe nizinne rzeki krainy brzany i leszcza oraz zbiorniki zaporowe. Spotykany także w przybrzeżnych wodach morskich. Trzyma się na ogół miejsc o dnie twardym, najchętniej na styku wód o różnym charakterze: granica nurtu i spokojnej wody, okolice dopływów, jazów, połączeń ze starorzeczami. W porach zimnych przy dnie, gdzie przebywa drobnica, w ciepłych – przenosi się za nią do warstw wyższych. Polując wyskakuje na powierzchnię z ogromnym hałasem, co pozwala bez trudu ustalić jego stanowiska. W czasie tych gonitw zapędza się czasem aż na przybrzeżne płycizny.

Kiedy:
Od marca do października. Krótkotrwałą zwiększoną aktywność wykazuje po tarle, przypadającym na kwiecień. Latem w słoneczne dni niezbyt liczne stada krążą przy powierzchni, przy czym poszczególne osobniki trzymają się na ogół jednego, ustalonego toru. Najlepszy sezon boleniowy przypada na wrzesień i październik.

Na co:
Żywe i martwe rybki, najlepiej ukleje, ale także słonecznice, kiełbie, krąpie, uklejo-podobne błystki wahadłowe (nawet odpowiednio wygięte i uzbrojone w kotwiczkę trzonki łyżeczek platerowych lub wstęgi ołowiu) oraz wirowe, woblery; streamery, białe lub szare piórka, w miarę potrzeby obciążone; większe sztuczne muszki; żywe owady, przede wszystkim o jasnych barwach.

Jak:
Nieobciążoną żywą ukleją można puścić z nurtem bez spławika, stale utrzymując nieznaczne napięcie żyłki. Jeśli ze spławikiem, to najlepiej by był nim przedmiot pojawiający się na wodzie w sposób naturalny: kora, drewienko, pióro. Używa się też wiklinowych wianków. Dla uśpienia nadzwyczajnej ostrożności bolenia dobrze jest najpierw przyzwyczaić go do tego widoku, puszczając na wodę co jakiś czas samą gałązkę czy korę. Oblepiając zaimprowizowany spławik ciastem można dodatkowo ściągnąć w jego pobliże stadko uklejek, za którym najczęściej nadciągnie bezzębny drapieżnik.

Martwą rybkę jak i błystki czy streamery (piórka) trzeba prowadzić płytko, do jednego metra pod powierzchnią. Dobrze jest zarzucać powyżej stanowiska ryby i pozwolić przynęcie swobodnie spłynąć, a następnie ściągać pod prąd. Sztuczna muszka sucha lub mokra, zależnie od sposobu żerowania boIeni. Żywe owady metodą dotykową pod nawisami krzaków albo na popychanej wiatrem pływającej żyłce, jeśli dalej od brzegu. Późną jesienią bolenia łowi się na przystawki, jak pozostałe drapieżniki.

Ochrona:
Wymiar ochronny: 40 cm
Okres ochronny: od 1 stycznia do 30 kwietnia,
Limit dobowy: 2 szt.,
Tarło: kwiecień.

Rodzina: karpiowate
Atlas ryb
BELONA (Belone belone)

Wygląda jak skrzyżowanie węgorza z bocianem: tułów smukły, wężowaty, szczęki wyciągnięte w długi dziób. Z przesunięcia płetw grzbietowej i odbytowej do tyłu przypomina z kolei szczupaka. Łącznie z umieszczeniem płetw brzusznych poza połową ciała i głębokim wcięciem ogonowej nasuwa to skojarzenie z sylwetką samolotu naddźwiękowego. Znamienną cechą wewnętrzną jest zielony kolor ości. Dorasta do 1 metra długości, sztuki najczęściej łowione mierzą około 60 cm. Żywi się mięczakami i rybami na które poluje w toni i przy powierzchni.

Gdzie i kiedy:
Gatunek morski, ze zlewiska Atlantyku, u wybrzeży polskich spotykany stale lecz nielicznie. W większe skupiska zbija się tylko okresowo. Na przykład na przełomie maja i czerwca regularnie pojawia się dużymi ławicami w Zatoce Puckiej.

Na co:
Przynęty zwierzęce, najczęściej fileciki z ryb; błystki wahadłowe, smukłe, jasne np. typu Wydra.

Jak:
Spławikówka z podwieszeniem przynęty do kilkudziesięciu centymetrów pod powierzchnią; spinning z prowadzeniem błystki płytko, ponad roślinnością denną. Zacięta belona walczy bardzo energicznie, często stając na ogonie.

Rodzina: belonowate
Atlas ryb
BAS WIELKOGĘBOWY-OKONIOPSTRĄG (Micropterus salmoides)

Wyglądem bardzo zbliżony do okonia, od którego różni się brakiem ciemnej plamki na płetwie grzbietowej. Jej przednią część, rozpiętą na kolcach ma przy tym niższą niż tylną, miękką. Ponadto ma duży, uzbrojony w liczne, drobne zęby pysk, ze szczególnie wydatną dolną szczęką.

Ubarwiony też podobnie, ale bez regularnych pręg, charakterystycznych dla okonia. Gatunek północnoamerykański. W swej ojczyźnie osiąga ciężar do 8 kilogramów i jest najpopularniejszą rybą sportową. Do Europy sprowadzony w końcu 19 wieku. W Polsce zaaklimatyzował się, ale nie rośnie tak dobrze, żyje zaś głównie w stawach ośrodków hodowlanych.

Próby wsiedlenia go do wód otwartych nie powiodły się na szerszą skalę, toteż na haczyk trafia rzadko. Łowi się jak okonia. Metoda rozpowszechniona w Ameryce polega na ciągnięciu skokami przy dnie kauczukowej imitacji rosówki, często z dodatkiem wabików – np. niewielkiego złotego skrzydełka, wirującego na strzemiączku opartym o czerwony koralik.

Rodzina: basowate
Atlas ryb
BAS SŁONECZNY (Lepomis gibbosus)

Niewielka ryba, dorastająca do 25 cm, o ciele wysokim, tarczowatym, żywo ubarwionym (z obecnością barwy żółtej i pomarańczowej), o chropawej powierzchni.

Płetwa grzbietowa dwudzielna; część przednia rozpięta na twardych promieniach pojedynczych (kolcach), podobnie jak u okonia. Gatunek północnoamerykański.

W niektórych regionach (np. w dorzeczu Dunaju) zaaklimatyzował się dobrze. W Polsce spotykany rzadko w zachodniej części kraju, zwłaszcza na Dolnym Śląsku. Bez znaczenia wędkarskiego, choć trafia czasami na haczyk.

Rodzina: basowate
Atlas ryb
AMUR BIAŁY (Ctenopharyngodon idella)

Tułów ma smukły o brunatno-zielonej barwie grzbietu i złocistej  – boków; łuskę dużą, oczy umieszczone nisko i tuż przy pysku. Stanowi to cechę charakterystyczną, po której bez trudu można go odróżnić od klenia, z którym bywa mylony. Dorasta blisko 30 kg przy przeszło 1 m długości. Zazwyczaj łowi się sztuki niewiele ponad 0,5 m.

 

Gdzie:
Jako gatunek wschodnioazjatycki, do naszych wód wprowadzany dopiero jakieś 40 lat temu, nie ma stałych stanowisk. Nie zaaklimatyzował się na tyle, by przystępować do tarła naturalnego. Jest więc rozmnażany sztucznie w ośrodkach rozporządzających wodami podgrzanymi, między innymi w Ośrodku Hodowlanym Ryb Ciepłolubnych w Gosławicach pod Koninem. Tamtejszy system jezior i kanałów przy elektrowniach stanowi miejsce najliczniejszego występowania tego gatunku. Do innych wód bywa wsiedlany jako atrakcyjna ryba wędkarska lub w roli żywej kosiarki; jako typowy roślinożerca bywa wykorzystywany do oczyszczania zbiorników zarastających. Czyni to czasem nazbyt skutecznie. Trzebiąc bowiem roślinność strefy przybrzeżnej, pozbawia pozostałe gatunki naturalnych miejsc tarłowych.


Kiedy:
Od wczesnej wiosny do października, przy czym największe nasilenie przypada na okres od czerwca do września.

Na co:
Najbardziej typowe są przynęty roślinne, jak sałata (zwarty środek lub mniejsze liście, przekłute przez łodyżkę), zielone gałązki wierzby z liśćmi spiętymi haczykiem, młode pędy trzciny, śliwki (zarówno świeże jak i kompotowe), kasza manna ugotowana na gęsto z cukrem waniliowym. A także rosówki oraz białe i czerwone robaczki. Czasem małe żywe robaki, ale nie jest to przynęta typowa.

Jak:
Grunt lub przepływanka – zazwyczaj najskuteczniejsze jest łowienie przy dnie, ale można na różnych głębokościach, czasem także z powierzchni; zdecydowaną wyższość wykazują metody odległościowe. Sprzęt musi być dostosowany do siły i waleczności amura, który rzuca się w nieoczekiwanie szybkie ucieczki w różnych kierunkach, w tym także z podobnym do kleniowego biciem w brzeg.

Continue reading “AMUR BIAŁY (Ctenopharyngodon idella)”